Geert Rozema 4 jaar buurtpastor, een interview

Geert (32) is een vlotte prater. Het gesprek met hem duurt dan ook meer dan anderhalf uur. Het bevat gedachtenwisselingen en ook verhalen ‘off the record’. Schrijven voor een website echter betekent schrijven in hapklare brokken. Geen lappen tekst, want dan haakt de lezer af. We zullen zien hoever we komen.

‘Ik ben geen priester’

‘In Utrecht heb ik theologie gestudeerd. Die opleiding kent verschillende stromingen. Met de keuze voor het pastoraat kan je priester worden, diaken, pastoraal werker of geestelijk verzorger in de gevangenis, in een ziekenhuis of andere instelling. Je kunt mij het best vergelijken met vroeger de kapelaan. Bij de oude garde priesters had je de pastoor als hoofd van de parochie met meerdere kapelaans onder zich. De kapelaan kwam meer onder de mensen. Die deed huisbezoeken, leidde het jongerenwerk, had deel aan het verenigingsleven. Het verschil is wel dat een kapelaan priester was, en ik dus niet. Ik ben niet gewijd. Ik mag geen sacramenten toedienen. Ik werk in Klarendal, Sint Marten en Spoorhoek. Eigenlijk ook voor Sonsbeek Zuid, maar dat maakt het gebied te groot. Ik werk in een team van nu nog zes collega’s en 1 projektmedewerker. Dat zijn alles bij elkaar twee priesters, een diaken met heel kleine aanstelling en vier pastoraal werkers. Voor heel Arnhem, Rozendaal en Velp. Waaronder twee collega buurtpastores, allebei in Malburgen’.

‘Een dienst van de kerk aan de wijk’

‘Ik ben geen maatschappelijk werker, maar zielzorger. De mensen met wie ik te maken heb weten het verschil. Ik krijg tijd om naar mensen te luisteren, word betaald om aandacht voor hen te hebben. Dat is niet beperkt tot de rk goe-gemeente, ik ben er voor iedereen. En dat gaat over culturele, etnische of religieuze grenzen heen. Dit is een dienst van onze parochie aan de wijk. Ik werk volgens de presentie-benadering. Relaties aangaan met mensen staat centraal, en van daaruit kijken we waar behoefte aan is. Ik kom vaak via de straat met mensen in kontakt. En van daar uit ontstaat een via-via netwerk waarin mensen mij uitnodigen ook eens bij hun buurman of achterneef langs te gaan die om de hoek woont’.

Fotografie: Han Koppers.

‘Wijkbewoners tippen me’

‘Soms is de insteek iets materieels. Er is een praktisch probleem, bijvoorbeeld verwaarlozing. Wijkbewoners tippen me. Of de woningcorporatie, het maatschappelijk werk of de wijkagenten. Zo kom ik binnen en ontstaat een pastorale relatie. Dat hoeft zeker niet oplossingsgericht te zijn. Erbij-zijn en erbij blijven, ook als situaties uitzichtloos zijn, is een grote uitdaging van mijn werk. Als buurtpastor heb ik naast mijn individuele pastoraat en mijn werk op de basisscholen ook een signalerende en bemiddelende functie. Dat is traditioneel een belangrijke diakonale taak’.

‘Het opzetten van een zorgnetwerk’

‘Ik help in moeilijke gevallen bij het opzetten van een zorg-netwerk. Daarbij werk ik samen met onder meer thuiszorgers, maatschappelijk werk, wijkagenten, en een instelling voor begeleid wonen. Hier wordt concreet doorverwezen. Ik praat ook met buren. Die hebben het soms helemaal gehad met bijvoorbeeld een vervuilde man in hun straat. Ze kunnen hem niet langer aanzien. Terwijl het in zijn jonge jaren altijd zo’n nette man is geweest. Ingewikkeld. Het belang van deze bewoner probeert het buurtpastoraat altijd als uitgangspunt te nemen. Cui bono - aan wie komt het ten goede als meneer naar een verzorgingshuis gaat? Meneer geeft zelf aan graag thuis te willen blijven wonen, terwijl de buren hem liever zien gaan. Botsende belangen. Welke mogelijkheden zijn er dan om zo iemand zelfstandig te blijven laten wonen? Noodzakelijk is dan nauw overleg met familie, buren, huisarts, thuiszorg en de zorgcoordinator. De waardigheid van die man staat bij mij centraal’.

‘Er is nogal wat leed achter de voordeur’

‘Sint Marten vind ik een fantastische wijk. Er gebeurt veel moois, er zijn veel aansprekende initiatieven van onderop. Ik ben geroerd door de betrokkenheid op elkaar. Ja, misschien is de wijk wel wat aan het veryuppen. Ik tref hier relatief veel alleenwonenden. Wat zo op het eerste gezicht niet opvalt dat zijn de mensen die een op zichzelf teruggetrokken bestaan leiden. Soms in schrikbarend isolement. Met als enige kontakt het psychiatrisch zorgcircuit of een enkele zorgzame buur of woningcorporatie-medewerker of buurtpastor. Vaak blijken dit mensen met stevige en langdurige, terugkerende depressies en persoonlijkheidsproblematiek. Mensen die beschadigingen opliepen tijdens hun leven. En voor wie het moeilijk is duurzame of nieuwe kontakten aan te gaan. Vertrouwen te stellen in mensen’.

‘Geen naambordje bij de deur’

‘Niet gek dat lang niet iedereen een naambordje bij de deur heeft. Het is een manier om ongewenste bezoekjes van je af te houden. Ik ken iemand die bijna nooit thuis is. Als hij wordt aangetroffen moet hij alsnog een gevangenisstraf uitzitten. Of een moeder die in het huis woont van haar zoon, die de druk van deurwaarders niet meer aankan. Zij staat ze te woord, en zegt dan niet te weten waar haar zoon uithangt. In Klarendal is dit nog een tandje erger. Maar ook in de Burgemeesterswijk en de Hoogkamp is problematiek, daar vaak van geisoleerde ouderen. Al zul je die wijken nou niet direkt probleemwijken noemen’.

‘Het mooie is er, het lelijke ook’

‘Dan is er nog het huiselijk geweld. Ook dat zie je vaak niet aan de buitenkant, dat mensen daarmee te kampen hebben. Er is ook stille armoede, in toenemende mate. Mensen die de eindjes nauwelijks aan elkaar kunnen knopen. Mensen waar je ook van buiten niets aan merkt. En dan is er nog een groep Wajongers.  Kijk, je kunt een wijk mooi opknappen zoals in Klarendal gebeurt. Maar daarmee hef je het leed achter de voordeuren niet op. Daarom is het goed dat er in samenwerking met woningcorporaties en Gemeente een achter-de-voordeur-projekt is gestart.

Maar heel veel problemen van mensen zijn niet zomaar oplosbaar. Het uithouden met mensen in situaties van uitzichtloos lijden beschouw ik als een belangrijke pastorale taak. Heel vaak is het plaatje niet alleen maar mooi. Maar gewoonweg lelijk. Mooi en lelijk tesamen – dat is de weerbarstige werkelijkheid waarin we leven. Een uitdaging voor mij is deze werkelijkheid recht te doen. Beiden mogen er zijn, of we dat nou willen of niet. Proberen we, bijvoorbeeld via de media, alleen het mooie onder de aandacht te brengen, dan doen we de werkelijkheid onrecht aan’.

‘Buurtservicedienst knapt klusjes op’

‘Er is vanuit vrijwilligers in Klarendal en Sint Marten, samen met het buurtpastoraat, een Buurtservicedienst ontstaan. Die knappen allerlei klusjes op, in Klarendal en in Sint Marten. Bij mensen die ziek zijn. Of psychiatrisch. Of gehandicapt. Laatst hebben ze nog een hele woning ontruimd.  Portaal werkt daar ook goed mee samen. Heel fijn is de groeiende samenwerking met Portaal. Ze hebben ook een halftime maatschappelijk werker aangesteld in de wijk. Dit is een dienst van de woningcorporatie aan de buurt. Als verhuurder komen zij binnen bij hun huurders, en hebben de meest zorgelijke of complexe gevallen in beeld’.

* Tot slot is er nog een heikele kwestie. Hoe is het voor Geert te werken voor een instituut dat keer op keer negatief in het nieuws komt? In hoeverre raakt hem dat of  belemmert het hem in zijn werk?

‘Verdrietig en tragisch’

‘De onthullingen over seksueel misbruik in de kerk zijn heel verdrietig en tragisch. Verschrikkelijk wat pastores en religieuzen kinderen hebben aangedaan. Hoogst verwerpelijk gedrag dat vanzelfsprekend hard moet worden aangepakt. In mijn pastoraat spreek ik met mensen die misbruikt zijn geweest.Verschrikkelijk. Het is waar, het meeste speelde zich af in de jaren 50-70, lang voordat ik geboren werd. Ook de conflikten rond rechtlijnige of juist te losse priesters (bijvoorbeeld de ‘oranjepastor’) veroorzaken negatieve publiciteit. Dat zijn niet de zaken waar ik trots op ben als pastor en gelovige parochiaan. Maar binnen de rk kerk en mijn parochie ervaar ik veel vrijheid om mijn werk met passie en bezieling te doen. Ik ben heel blij met mijn werkgever, het bestuur van de parochie. En met de zending die ik heb van mijn bisschop. Ik voel me gesteund en gedragen in mijn werk. Genade noem ik dat. Er is in principe veel vrijheid. De ene bisschop voert een strenger beleid dan de andere’.

‘Voor mij gaat het altijd om de persoon’

‘Natuurlijk worden er door de kerk kaders gesteld. Met name in kwesties van dood en leven. Voor mij als pastor gaat het echter altijd om de persoon. Met als uitgangspunt God’s onvoorwaardelijke, onbegrijpelijke barmhartigheid en liefde voor ons. En iedere situatie is weer een andere. Een belangrijke kern van  het evangelie is dat mensen vrij moeten kunnen zijn, en gelukkig. Zonder angst. En ook gebruik kunnen maken van hun talenten. Ieder leven is waardevol. Op dat seksueel misbruik word ik natuurlijk wel eens aangesproken. Het is nu eenmaal regelmatig in het nieuws. Pas nog werd een van mijn collega’s, met priester-boord, op straat bespuugd. Dat gaat dan wel wat ver’. 

Pastor Geert Rozema is bereikbaar op het Inloopcentrum aan de Van Slichtenorststraat, of g.rozema@eusebiusparochie.nl.

Dit is een geautoriseerd interview. Lees ook: Advent draait om momentum.

Gerelateerde artikelen:
Wijkpastoor Geert Rozema op nationale televisie
Pastor Geert laat oude stripverhalen zien
Bezoek aan de Aya Sofia Moskee