De wijk

Sint Marten en Sonsbeekkwartier-Zuid, een stadswijk in het noorden van Arnhem, net buiten de centrumring gelegen. Een wijk ook (de naam zegt het al), die eigenlijk uiteenvalt in twee wijken met elk hun eigen kenmerken: Sint Marten en Sonsbeekkwartier-Zuid. De reden dat beide wijken onder
één noemer geschaard worden, is de oprichting van een gezamenlijk wijkplatform voor Sint Marten en Sonsbeekkwartier-Zuid.

Wat ruimtelijke ordening (bestemmingsplannen) betreft horen de wijken (nog) niet bij elkaar. Sint Marten en Sonsbeekkwartier-Zuid zijn wijken met overeenkomstige kenmerken als:
smalle straten, overwegend oudere huizen met veel verschillende gevels, zichtbare parkeeroverlast, een grote woningdichtheid en veel middenstand in de buurt; cafés, en winkels van divers pluimage. Wijken met verschillende mensen: jong en oud, gezinnen en éénpersoonshuishoudens, allochtonen en autochtonen. Kortom, gemengde wijken waar allerlei groepen mensen bij elkaar wonen.

Typering van de wijk

Korte historie
Sint Marten en Sonsbeekkwartier-Zuid zijn beide gebouwd op grond die tot respectievelijk 1880 en 1895 tot het landgoed Sonsbeek behoorde. De eigenaar van het landgoed, baron Van Heeckeren, verkocht delen van zijn landgoed aan de gemeente en particuliere exploitatiemaatschappijen. De gemeente en de grondexploitant stelden een ‘convenant’ op voor de totstandkoming van Sint Marten en Sonsbeekkwartier. Daarmee werd gewaarborgd dat de wijk aan de minimumeisen voor volkshuisvesting en volksgezondheid voldeed.

Behalve Sint Marten en Sonsbeekkwartier-Zuid komen ook het Ettypark, Heijenoord, Angerenstein, de Sterrenberg en Molenbeke voort uit convenantplannen.

Stedenbouwkundige structuur
Convenantplannen vertonen een regelmatig stratenpatroon. In Sonsbeekkwartier-Zuid is bijvoorbeeld uitgegaan van een stervormig stratenpatroon. Woon-, ontsluitings- en hoofdstraten
werden qua opzet herkenbaar gemaakt door middel van een hiërarchische indeling. In Sint Marten is uitgegaan van een rasterpatroon. Hierbij werden straten niet herkenbaar onderverdeeld
volgens een hiërarchie. De ontstaansgeschiedenis is daarmee afleesbaar in de wijken. Nog altijd heeft Sint Marten/ Sonsbeekkwartier deze kenmerkende structuur zie afb2.1).

Stadsvernieuwing
Eind jaren zestig van de vorige eeuw werden grootschalige saneringsplannen opgesteld voor negentiende-eeuwse wijken. Dit beleid had rampzalige gevolgen. In Klarendal bijvoorbeeld werd
zoveel gesloopt dat een vergelijking met het centrum van Arnhem vlak na de Tweede Wereld Oorlog gemaakt werd. Grote delen van de bevolking moesten naar andere wijken verhuizen.
Er ontstond hevig verzet tegen de sanering waardoor Sint Marten voor een kaalslag is behoed.

Pas aan het eind van de jaren zeventig kwam door middel van de ‘Interim-saldo-regeling’ het stadsvernieuwingswerk voor Sint Marten in een stroomversnelling. Behoud van de stedenbouwkundige structuur was een belangrijk aspect. Nieuwbouw vond dan ook plaats met behoud van het dichtbebouwde, binnenstedelijke karakter van de buurt. Toch wijkt ook hier de nieuwbouw qua architectuur en woningtypen sterk af van het oorspronkelijke. Er kunnen dan ook vraagtekens geplaatst worden bij de bijdrage die de stadsvernieuwing aan de wijk heeft geleverd. Overigens heeft in Sonsbeekkwartier-Zuid nauwelijks stadsvernieuwing plaatsgevonden.

De wijk in de 21ste eeuw
Sint Marten en Sonsbeekkwartier-Zuid zijn echte stadswijken met een goede ligging in Arnhem. Opvallend in de wijken is de hoge bebouwingsdichtheid en met name in Sint Marten het ontbreken van centrale plekken zoals pleinen in de openbare ruimte. Sonsbeekkwartier-Zuid heeft wel een centrale plek: het Graaf Ottoplein. Waar mogelijk zijn speelplekken gecreëerd. Er is ook weinig groen, maar de nabijheid van het Sonsbeekpark maakt dit deels goed.

De Apeldoornseweg en de Hommelseweg, drukke wegen met veel verkeer, grenzen aan de wijk. De wijk zit als het ware wat verstopt achter deze straten. Het contrast tussen de sfeer in de wijk en de uitvalswegen is groot: het zijn rustige straatjes met overwegend woonbebouwing. Dit geeft de wijk, en dan vooral Sint Marten, een intiem bijna dorpskarakter. Een gemengde buurt waar mensen elkaar de ruimte geven.

Wijkvisieplan

In 2007 is een wijkvisieplan samengesteld in opdracht van het wijkplatform. U kunt hem hier digitaal downloaden: Wijkvisie Sint Marten/ Sonsbeekkwartier-Zuid

Sint Marten________________________________________________

Bevolking (2008)
Aantal inwoners: 1.760
Aantal mannen: 900
Aantal vrouwen: 860
Geboorte (2007): 20
Sterfte (2007): 5
Niet-westerse allochtonen: 21%
Bevolkingsdichtheid: 14.345 personen per km²
 

Leeftijd (2008)
0 tot 15: 11%
15 tot 25: 17%
25 tot 45: 50%
45 tot 65: 18%
65 en ouder: 4%

Samenstelling huishoudens (2008)
Eenpersoonshuishoudens: 65%
Huishoudens zonder kinderen: 20%
Huishoudens met kinderen: 14%
Aantal huishoudens: 1.130
Gemiddelde grootte: 1,6 pers.

 Arbeid
Werkzame personen (2005): 69% (van bevolking 15-64 jaar)
Bijstandsuitkeringen (2007): 117 per 1000 huishoudens

 Inkomen (2007)
Gemiddeld: 16.100 euro per inkomensontvanger
Lage inkomens: 44%
Hoge inkomens: 10%
 

Wonen
Gemiddelde woningwaarde (2007): 157.000 euro (WOZ)
Aantal woningen (2008): 960
Huur / Koop (2005): 74% / 26%
 

Motorvoertuigen (2008)
Aantal personenauto's: 560
Aantal bedrijfsmotorvoertuigen: 65
Aantal motortweewielers: 80
Aantal personenauto's per huishouden: 0,5
Personenauto's per km²: 4.568

Graaf Ottoplein e.o._________________________________________

Bevolking (2008)
Aantal inwoners: 2.820
Aantal mannen: 1.440
Aantal vrouwen: 1.390
Geboorte (2007): 65
Sterfte (2007): 5
Niet-westerse allochtonen: 6%
Bevolkingsdichtheid: 16.090 personen per km²
 

Leeftijd (2008)
0 tot 15: 12%
15 tot 25: 17%
25 tot 45: 52%
45 tot 65: 16%
65 en ouder: 4%
 

Samenstelling huishoudens (2008)
Eenpersoonshuishoudens: 56%
Huishoudens zonder kinderen: 28%
Huishoudens met kinderen: 16%
Aantal huishoudens: 1.690
Gemiddelde grootte: 1,7 pers.
 

Arbeid
Werkzame personen (2005): 80% (van bevolking 15-64 jaar)
Bijstandsuitkeringen (2007): 26 per 1000 huishoudens
 

Inkomen (2007)
Gemiddeld: 18.100 euro per inkomensontvanger
Lage inkomens: 37%
Hoge inkomens: 20%
 

Wonen
Gemiddelde woningwaarde (2007): 181.000 euro (WOZ)
Aantal woningen (2008): 1.330
Huur / Koop (2005): 23% / 77%
 

Motorvoertuigen (2008)
Aantal personenauto's: 1.070
Aantal bedrijfsmotorvoertuigen: 90
Aantal motortweewielers: 130
Aantal personenauto's per huishouden: 0,6
Personenauto's per km²: 6.110

Sonsbeek Noord____________________________________________

Bevolking (2008)
Aantal inwoners: 930
Aantal mannen: 460
Aantal vrouwen: 470
Geboorte (2007): 5
Sterfte (2007): 5
Niet-westerse allochtonen: 2%
Bevolkingsdichtheid: 4.561 personen per km²
 

Leeftijd (2008)
0 tot 15: 16%
15 tot 25: 9%
25 tot 45: 22%
45 tot 65: 35%
65 en ouder: 18%
 

Samenstelling huishoudens (2008)
Eenpersoonshuishoudens: 28%
Huishoudens zonder kinderen: 40%
Huishoudens met kinderen: 33%
Aantal huishoudens: 420
Gemiddelde grootte: 2,2 pers.
 

Arbeid
Werkzame personen (2005): 73% (van bevolking 15-64 jaar)
Bijstandsuitkeringen (2007): 12 per 1000 huishoudens
 

Inkomen (2007)
Gemiddeld: 22.200 euro per inkomensontvanger
Lage inkomens: 27%
Hoge inkomens: 36%
 

Wonen
Gemiddelde woningwaarde (2007): 305.000 euro (WOZ)
Aantal woningen (2008): 415
Huur / Koop (2005): 50% / 50%
 

Motorvoertuigen (2008)
Aantal personenauto's: 405
Aantal bedrijfsmotorvoertuigen: 25
Aantal motortweewielers: 25
Aantal personenauto's per huishouden: 1,0
Personenauto's per km²: 2.000

Gegevens zijn ter beschikking gesteld door het Centraal Bureau voor de Statistiek.